Eti haşlayın
Tavuk, kaz veya hindi etini tuzlu suda haşlayın. Göğüs etini ayırıp didikleyin, suyunu çorba için saklayın.
TÜRKPATENT TESCİL NO 178
Arabaşı Çorbası
"Ayaz kestiğinde, köz düştüğünde..."
Arabaşı çorbası, İç Anadolu'da sevilen geleneksel bir kış yemeğidir. Coğrafi işaretli adıyla Yozgat Arabaşısı, Yozgat'ın tescilli mahreç işaretli lezzetidir.
Kırmadan, net söyleyelim
Arabaşı çorbası nereye ait?
Arabaşı çorbası Yozgat mutfağının en bilinen tescilli yemeklerinden biridir. İç Anadolu'nun farklı şehirlerinde de yapılır, sevilir ve sofralara konur. Bu çeşitlilik kültürümüzün zenginliğidir.
Resmi coğrafi işaret kaydında ise Yozgat Arabaşısı, TÜRKPATENT tarafından Yozgat Belediyesi adına tescilli bir mahreç işaretidir. En doğru ifade budur: Arabaşı Anadolu'nun ortak sofra hafızasında yaşar; Yozgat Arabaşısı adı, usulü ve tesciliyle Yozgat'ın kültürel mirasıdır.
TÜRKPATENT resmi kaydını inceleTarihçe ve Köken
Arabaşı Çorbası Nedir?
Arabaşı çorbası, Bozok Yaylası'nın sert ayazından kopup gelen bir sofra mirasıdır. Yozgat'ta uzun kış gecelerinde muhabbeti uzatan, kalabalık sofraları bir araya getiren özel bir yemektir.
Yemek iki parçadan oluşur: sıcak ve acı çorba ile soğuk arabaşı hamuru. Çorbanın gövdesini et suyu, kavrulmuş un ve acı biber verir; hamur ise çorbanın sıcaklığını dengeleyen geleneksel eşlikçidir.
Arabaşı, yalnızca karın doyurmak için değil, sofra adabı ve sohbet kültürüyle yaşar. Hamuru çiğnemeden yutmak, hamuru düşürene yeni sofra kurdurmak gibi adetler yemeğin toplumsal hafızasını güçlendirir.
Orijinal Yozgat Usulü
Arabaşı Çorbası Tarifi
Yozgat Usulü Arabaşı Çorbası Tarifi - Sıcak ve Acılı
Unu kavurun
Unu yağsız tavada kısık ateşte, rengi sararıp kokusu çıkana kadar karıştırarak kavurun.
Meyaneyi açın
Kavrulmuş unu soğuk suyla pürüzsüz hale getirin. Topak kalmaması çorbanın dokusu için önemlidir.
Çorbayı bağlayın
Tereyağı, salça ve biberi kavurun; et suyu, meyane ve didiklenmiş eti ekleyip kıvam alana kadar pişirin.
Arabaşı Adabı
Sofra Kültürü
Arabaşı çorbası sadece karın doyurmak için değil, muhabbeti demlemek için içilir.
Çiğnemeden Yutmak
Hamur, sıcak çorbayla birlikte çiğnenmeden yutulur. Bu işin ustalığı buradadır.
Hamuru Düşürmek
Hamuru çorbaya düşüren kişinin sonraki sofrayı kurması beklenir.
Ortak Sofra
Gelenekte arabaşı, kalabalık sofrada paylaşmanın ve sohbetin bahanesidir.
Lezzet Mirasını Paylaşın
Kültür Elçiliği
Bir Kültür Elçisi Olun
"Yozgat'ın kadim lezzeti Arabaşı Çorbası'nı dünyaya tanıtmak, bu mirası gelecek nesillere aktarmak bir gönül işidir."
Nida Usta AI
Ustaya Danış
Hele hoş geldin gardaş. Arabaşı deyince gönül Yozgat'a döner; tesciliyle, usulüyle Yozgat Arabaşısı bizim sofra mirasımızdır. Ne merak ettin, sor hele?
Arabaşı Hakkında Her Şey
Nida Usta'nın Notları
Un kavrulur mu?
Kavrulur elbet. O çorbanın hası, unun ateşte kokusu gelene kadar yağsız kavrulmasıyla olur.
Hamur neden soğuk?
Sıcak çorbanın acısı ve soğuk hamurun serinliği birlikte denge kurar. Arabaşıyı arabaşı yapan bu dengedir.
Yozgat vurgusu nasıl yapılmalı?
Diğer sofraları küçültmeden; resmi tescili, usulü ve kültürel hafızayı kaynak göstererek anlatmak gerekir.
Güvenilir Kaynaklar
Resmi ve Kültürel Dayanaklar
Yozgat Arabaşısı'nı anlatırken iddiayı büyütmek yerine kaynağı görünür kılmak daha doğru: resmi tescil ve kültürel kayıt aynı çerçevede duruyor.
Mahreç İşareti TÜRKPATENT kaydı
Tescil No 178 Yozgat Belediyesi
Kültürel Kayıt Kültür Portalı
Arabaşı Soru-Cevap
Merak Edilenler
Arabaşı çorbası aslen hangi yöreye aittir?
Arabaşı, İç Anadolu'nun pek çok yerinde yapılsa da coğrafi işaretli adıyla Yozgat Arabaşısı Yozgat'a aittir.
Yozgat Arabaşısı tescilli midir?
Evet. TÜRKPATENT kaydında 178 tescil numarasıyla mahreç işareti olarak yer alır.
Arabaşı çorbası tarifi nasıl yapılır?
Yozgat usulünde et suyu, didiklenmiş tavuk/kaz/hindi eti, yağsız kavrulmuş un, tereyağı, salça ve acı biberle çorba hazırlanır; yanında soğutulup dilimlenmiş arabaşı hamuru sunulur.
Arabaşı mı arap aşı mı?
Tescilli kullanım Yozgat Arabaşısı şeklindedir. Halk arasında farklı telaffuzlar duyulsa da yaygın yemek adı arabaşıdır.
Arabaşı hamurunun kıvamı nasıl olmalıdır?
Tepsiden kalkabilen, pürüzsüz, parlak ve soğuyunca dilimlenebilen kıvamda olmalıdır.
Hamuru neden çiğnemeden yutulur?
Çünkü sıcak çorba ve soğuk hamur dengesini koruyan geleneksel yeme adabı budur.
Hasbihal ve Öneriler